Okul Öncesi çocukların Günlük Özbakım Rutinleri Sırasında Annelerin Mahremiyet ve Beden Özerkliği uygulamaları
Öz
Bu araştırma, okul öncesi dönemdeki çocukların günlük özbakım rutinleri sırasında bedensel özerklik ve mahremiyetlerinin nasıl desteklendiğini incelemektedir. Araştırma, erken çocukluk eğitim kurumlarına devam eden çocukların birincil bakım verenleri olan on anneyle yürütülmüştür. Yarı yapılandırılmış bireysel görüşmeler yoluyla toplanan veriler tematik içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Verilerin analizi sonucunda (1) özbakım ilişkisinin bir parçası olarak mahremiyet, (2) duygusal uyum yoluyla özerklik ve onamın desteklenmesi ve (3) sınırların müzakere edilmesi ve ebeveynin model olma rolü şeklinde üç temel tema ortaya çıkmıştır. Araştırma bulguları, bedensel özerkliğin günlük özbakım etkileşimlerinin ayrılmaz bir parçası olduğunu göstermektedir. Anneler, çocukların bedensel ve duygusal ipuçlarını fark ederek, sınırları açıklayarak ve çocukların mahremiyetine saygılı davranışlar sergileyerek çocukların bağımsızlıklarını desteklemiştir. Duygusal duyarlılık, sakin iletişim ve yansıtıcı tepkiler, özerkliği teşvik etmede anneler tarafından önemli görülmüştür. Araştırma, özbakım rutinlerinin empati, güven ve bedensel özerklik gibi değerlerin birlikte inşa edildiği çocuklara ahlaki ve gelişimsel bağlamlar sunduğunu ortaya koymaktadır
Anahtar Kelimeler
mahremiyet ebeveynlik bedensel farkındalık özbakım rutinleri
Kaynakça
- Aksan, N., Kochanska, G., & Ortmann, M. R. (2006). Mutually responsive orientation between parents and their young children: toward methodological advances in the science of relationships. Developmental Psychology, 42(5), 833. doi: 10.1037/0012-1649.42.5.833
- Ahioğlu-Lindberg, E. N. (2012). Çocuk yetiştirme açısından Türkiye'de çocukluğun tarihi. Pamukkale University Journal of Education, (31).
- Adegbesan, I. A. (2021). Bodily Autonomy of Young Children: Mothers’ Perspectives of Appropriate Acceptance or Rejection of Affection for their Toddler and Preschool Aged Children. The University of North Carolina at Greensboro.
- Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action. Englewood Cliffs, NJ, 1986(23-28), 2.
- Bowlby, J. (2008). A secure base: Parent-child attachment and healthy human development. Basic books. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.doi: 10.1191/1478088706qp063oa
- Braun, V., & Clarke, V. (2021). One size fits all? What counts as quality practice in (reflexive) thematic analysis?. Qualitative Research in Psychology, 18(3), 328-352. doi:10.1080/14780887.2020.1769238
- Bulunuz, N. (2022). Modernization of parenting styles in Turkey from past to present: Adolescence and adulthood. Journal of Family Counseling and Education, 7(1), 63-73. doi:10.32568/jfce.996803
- Cacciatore, R., Kontio, J., Öhrmark, L., Apter, D., Ingman-Friberg, S., Jokela, M., ... & Kaltiala, R. (2025). Three-to-six-year-olds’ sexuality-related knowledge in Finland: impact of early education professionals’ training. Sex Education, 1-17. doi:10.1080/14681811.2025.2469914
- Cekaite, A., & Bergnehr, D. (2018). Affectionate touch and care: Embodied intimacy, compassion and control in early childhood education. European Early Childhood Education Research Journal, 26(6), 940-955. doi:10.1080/1350293X.2018.1533710
- Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2016). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage publications.
- Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The" what" and" why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268. doi:10.1207/S15327965PLI1104_01
- Denham, S. A., Bassett, H. H., & Wyatt, T. (2007). The socialization of emotional competence. Handbook of socialization: Theory and Research, 614-637.
- Erikson, E. H. (1963). Childhood and society (2nd ed.). W. W. Norton.
- Feldman, R. (2003). Infant–mother and infant–father synchrony: The coregulation of positive arousal. Infant Mental Health Journal, 24(1), 1-23. doi:10.1002/imhj.10041
- Kara, İ., & Sığırtmaç, A. D. (2022). Çocuklarin Duygu Düzenleme Becerileri Ve Problem Davranişlari İle Öğretmen Ve Ebeveynlerinin Duygu Düzenleme Ve Öğretmenlerin Sinif Yönetimi Becerileri Arasindaki İlişkinin İncelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(83), 887-908. doi: 10.17755/esosder.1022643
- Karaman, S., & Boz, M. (2023). Okul öncesi çocuklarının duygu düzenleme becerileri ile oyun davranışları arasındaki ilişkide annelerin duygu düzenleme güçlüklerinin düzenleyici rolü. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 6(2), 579-597. doi:10.33400/kuje.1329933
- Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass.
- Miller, V. A., Drotar, D., & Kodish, E. (2004). Children's competence for assent and consent: a review of empirical findings. Ethics & Behavior, 14(3), 255-295. doi:10.1207/s15327019eb1403_3
- Morris, A. S., Silk, J. S., Steinberg, L., Myers, S. S., & Robinson, L. R. (2007). The role of the family context in the development of emotion regulation. Social Development, 16(2), 361-388. doi:10.1111/j.1467-9507.2007.00389.x
- Nowell, L. S., Norris, J. M., White, D. E., & Moules, N. J. (2017). Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria. International Journal of Qualitative Methods, 16(1), 1609406917733847. doi:10.1177/1609406917733847
- Patton, M. Q. (2015). Qualitative Research and Evaluation methods, 4th edn. Thousand Oaks; London.
- Rosenthal, M. K., & Gatt, L. (2010). ‘Learning to Live Together’: training early childhood educators to promote socio‐emotional competence of toddlers and pre‐school children. European Early Childhood Education Research Journal, 18(3), 373-390. doi: 10.1080/1350293X.2010.500076
- Russell, D. H., Trew, S., Smith, R., Higgins, D. J., & Walsh, K. (2025). Primary prevention of harmful sexual behaviors by children and young people: A systematic review and narrative synthesis. Aggression and Violent Behavior, 81, 102022. doi:10.1016/j.avb.2024.102022
- Smetana, J. G., Robinson, J., & Rote, W. M. (2014). Broadly, socialization refers to the process by which youth are helped to acquire the. Handbook of Socialization: Theory and Research, 60. Sönmez, G. M., & Özçelik, A. D. Ö. (2022). Okul öncesi dönemde cinsel eğitim açısından anne tutumları ve bilgi düzeylerinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (62), 158-181. doi:10.21764/maeuefd.941947
- Spinrad, T. L., Eisenberg, N., & Morris, A. S. (2022). Empathy-related responding in children. In Handbook of moral development (pp. 255-271). Routledge.
- UNICEF. (2022). The State of the World's Children 2022: Children. Food and Nutrition. New York: UNICEF. World Health Organization. (2022). Child maltreatment. Retrieved 12 May 2025 from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/childmaltreatment
- Wurtele, S. K. (1993). Enhancing children's sexual development through child sexual abuse prevention programs. Journal of Sex Education and Therapy, 19(1), 37-46. doi:10.1080/01614576.1993.11074068
- Wurtele, S. K., & Kenny, M. C. (2010). Partnering with parents to prevent childhood sexual abuse. Child Abuse Review, 19(2), 130–152. doi:10.1002/car.1112
- Xu, Y., Zhang, L., & Hee, P. (2013). Parenting practices and shyness in Chinese children. In Parenting across cultures: Childrearing, motherhood and fatherhood in non-Western cultures (pp. 13-24). Dordrecht: Springer Netherlands
Privacy and Body Autonomy Practices of Mothers During Daily Care Routines of Preschool-Aged Children
Öz
This qualitative study examined how mothers of pre-school children (aged 4–6) promote bodily autonomy and privacy during everyday care routines. Ten participants, who were all the primary caregivers of children enrolled in early childhood education settings, took part in semi-structured individual interviews. The data were analyzed using the thematic content analysis of Braun and Clarke (2006, 2021). Three key themes emerged: (1) privacy as a relational aspect of caregiving; (2) autonomy and consent through emotional attunement; and (3) boundary negotiation and parental modelling. The findings revealed that bodily autonomy is an integral part of daily care interactions. Caregivers promoted children’s independence by acknowledging bodily and emotional cues, explaining boundaries, and modelling respectful behavior. Emotional sensitivity, calm communication and reflective responses were essential for maintaining connection while encouraging autonomy. The study highlights how routine caregiving activities provide moral and developmental contexts in which empathy, trust, and respect for bodily autonomy are co-constructed.
Anahtar Kelimeler
privacy preschool parenting body awareness caregiving routines
Kaynakça
- Aksan, N., Kochanska, G., & Ortmann, M. R. (2006). Mutually responsive orientation between parents and their young children: toward methodological advances in the science of relationships. Developmental Psychology, 42(5), 833. doi: 10.1037/0012-1649.42.5.833
- Ahioğlu-Lindberg, E. N. (2012). Çocuk yetiştirme açısından Türkiye'de çocukluğun tarihi. Pamukkale University Journal of Education, (31).
- Adegbesan, I. A. (2021). Bodily Autonomy of Young Children: Mothers’ Perspectives of Appropriate Acceptance or Rejection of Affection for their Toddler and Preschool Aged Children. The University of North Carolina at Greensboro.
- Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action. Englewood Cliffs, NJ, 1986(23-28), 2.
- Bowlby, J. (2008). A secure base: Parent-child attachment and healthy human development. Basic books. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.doi: 10.1191/1478088706qp063oa
- Braun, V., & Clarke, V. (2021). One size fits all? What counts as quality practice in (reflexive) thematic analysis?. Qualitative Research in Psychology, 18(3), 328-352. doi:10.1080/14780887.2020.1769238
- Bulunuz, N. (2022). Modernization of parenting styles in Turkey from past to present: Adolescence and adulthood. Journal of Family Counseling and Education, 7(1), 63-73. doi:10.32568/jfce.996803
- Cacciatore, R., Kontio, J., Öhrmark, L., Apter, D., Ingman-Friberg, S., Jokela, M., ... & Kaltiala, R. (2025). Three-to-six-year-olds’ sexuality-related knowledge in Finland: impact of early education professionals’ training. Sex Education, 1-17. doi:10.1080/14681811.2025.2469914
- Cekaite, A., & Bergnehr, D. (2018). Affectionate touch and care: Embodied intimacy, compassion and control in early childhood education. European Early Childhood Education Research Journal, 26(6), 940-955. doi:10.1080/1350293X.2018.1533710
- Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2016). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage publications.
- Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The" what" and" why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268. doi:10.1207/S15327965PLI1104_01
- Denham, S. A., Bassett, H. H., & Wyatt, T. (2007). The socialization of emotional competence. Handbook of socialization: Theory and Research, 614-637.
- Erikson, E. H. (1963). Childhood and society (2nd ed.). W. W. Norton.
- Feldman, R. (2003). Infant–mother and infant–father synchrony: The coregulation of positive arousal. Infant Mental Health Journal, 24(1), 1-23. doi:10.1002/imhj.10041
- Kara, İ., & Sığırtmaç, A. D. (2022). Çocuklarin Duygu Düzenleme Becerileri Ve Problem Davranişlari İle Öğretmen Ve Ebeveynlerinin Duygu Düzenleme Ve Öğretmenlerin Sinif Yönetimi Becerileri Arasindaki İlişkinin İncelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(83), 887-908. doi: 10.17755/esosder.1022643
- Karaman, S., & Boz, M. (2023). Okul öncesi çocuklarının duygu düzenleme becerileri ile oyun davranışları arasındaki ilişkide annelerin duygu düzenleme güçlüklerinin düzenleyici rolü. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 6(2), 579-597. doi:10.33400/kuje.1329933
- Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass.
- Miller, V. A., Drotar, D., & Kodish, E. (2004). Children's competence for assent and consent: a review of empirical findings. Ethics & Behavior, 14(3), 255-295. doi:10.1207/s15327019eb1403_3
- Morris, A. S., Silk, J. S., Steinberg, L., Myers, S. S., & Robinson, L. R. (2007). The role of the family context in the development of emotion regulation. Social Development, 16(2), 361-388. doi:10.1111/j.1467-9507.2007.00389.x
- Nowell, L. S., Norris, J. M., White, D. E., & Moules, N. J. (2017). Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria. International Journal of Qualitative Methods, 16(1), 1609406917733847. doi:10.1177/1609406917733847
- Patton, M. Q. (2015). Qualitative Research and Evaluation methods, 4th edn. Thousand Oaks; London.
- Rosenthal, M. K., & Gatt, L. (2010). ‘Learning to Live Together’: training early childhood educators to promote socio‐emotional competence of toddlers and pre‐school children. European Early Childhood Education Research Journal, 18(3), 373-390. doi: 10.1080/1350293X.2010.500076
- Russell, D. H., Trew, S., Smith, R., Higgins, D. J., & Walsh, K. (2025). Primary prevention of harmful sexual behaviors by children and young people: A systematic review and narrative synthesis. Aggression and Violent Behavior, 81, 102022. doi:10.1016/j.avb.2024.102022
- Smetana, J. G., Robinson, J., & Rote, W. M. (2014). Broadly, socialization refers to the process by which youth are helped to acquire the. Handbook of Socialization: Theory and Research, 60. Sönmez, G. M., & Özçelik, A. D. Ö. (2022). Okul öncesi dönemde cinsel eğitim açısından anne tutumları ve bilgi düzeylerinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (62), 158-181. doi:10.21764/maeuefd.941947
- Spinrad, T. L., Eisenberg, N., & Morris, A. S. (2022). Empathy-related responding in children. In Handbook of moral development (pp. 255-271). Routledge.
- UNICEF. (2022). The State of the World's Children 2022: Children. Food and Nutrition. New York: UNICEF. World Health Organization. (2022). Child maltreatment. Retrieved 12 May 2025 from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/childmaltreatment
- Wurtele, S. K. (1993). Enhancing children's sexual development through child sexual abuse prevention programs. Journal of Sex Education and Therapy, 19(1), 37-46. doi:10.1080/01614576.1993.11074068
- Wurtele, S. K., & Kenny, M. C. (2010). Partnering with parents to prevent childhood sexual abuse. Child Abuse Review, 19(2), 130–152. doi:10.1002/car.1112
- Xu, Y., Zhang, L., & Hee, P. (2013). Parenting practices and shyness in Chinese children. In Parenting across cultures: Childrearing, motherhood and fatherhood in non-Western cultures (pp. 13-24). Dordrecht: Springer Netherlands
Ayrıntılar
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Okul Öncesi Eğitim |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 23 Ekim 2025 |
| Kabul Tarihi | 2 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 5 Şubat 2026 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 1 |
Amaç ve Kapsam
Derginin amacı; uluslararası, disiplinler arası; özgün, bilimsel çalışmalar için iyi bir kaynak olmak, erken çocukluk eğitimiyle ilgili nitelikli tartışmalar üretmek, dünyada ve Türkiye’de erken çocukluk eğitimine yönelik politikaların geliştirilmesine katkıda bulunmaktır. Bu alanda çalışma yapan eğitimcilerin, araştırmacıların ve uzmanların yararlanabileceği Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi - IJECES (International Journal of Early Childhood Education Studies), eğitim ile ilgili konularda kaliteli ve etik akademik araştırma sonuçlarını yayınlayan ve derlenen akademik bilgiyi ulusal ve uluslararası düzeyde bilim insanlarının erişimine sunan bilimsel bir kaynak olma özelliğini taşımakta ve aşağıda belirtilen ilkeler doğrultusunda yayın yapmaktadır:
1.Dergimiz, yayın politikası gereğince, erken çocukluk eğitimine ilişkin tüm alanlarda nicel ve/veya nitel araştırma makalelerine yer vermekte olup yayın dili Türkçe ve İngilizcedir.
2.Dergiye gönderilen makalelerin başka bir yerde yayınlanmamış veya yayınlanmak üzere aynı anda başka bir dergiye gönderilmemiş olması gerekmektedir. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi - IJECES, yayınlanmak üzere kabul edilen makalelerin tüm yayın haklarına sahiptir.
3.Dergiye gönderilen yazılar Baş Editör/Editör Yardımcıları ve Yayın Kurulu tarafından ön incelemeden geçirilir. Ön incelemede uygun bulunan makaleler hakemlere gönderilir. Ön incelemede aşağıdaki noktalar göz önünde bulundurulur:
a) Yayın etiğine uygunluğu
b) Dergi yayın ilkelerine uygunluğu
c) Çalışmanın konusunun bilimsel açıdan özgünlüğü ve güncelliği
d) Çalışma konusunun eğitime katkısı
e) Yazım kurallarına/şablona uygunluğu
4.Ön inceleme sonucunda uygun olduğuna karar verilen çalışmalar bilimsel açıdan değerlendirmesi için hakemlere gönderilir. Hakem raporlarına dayalı olarak makalelerin yayınlanıp yayınlanmayacağına Yayın Kurulu ve/veya Baş Editör/Editör Yardımcıları karar verir. Gerek duyulması durumunda çalışmalar, hakemlerden gelen eleştiri ve öneriler doğrultusunda, gözden geçirilmesi veya önerilen düzeltmelerin yapılması için yazarlara geri gönderilir.
a)Yazar(lar)la hakemler arasındaki iletişimi Baş Editör/ Editör Yardımcıları sağlar.
b)Dergi yayın ilkesi gereğince makalelerin değerlendirilmesi sürecinde çift kör hakemlik sistemi kullanılmaktadır. Hakemlerden birinin “yayınlanamaz” değerlendirmesi sonucunda çalışmanın üçüncü bir hakeme gönderilmesi veya baş editör/editör yardımcıları tarafından değerlendirilmesi söz konusudur.
5.Yayına kabul edilen ve son biçimi verilen makaleler üzerinde yazar(lar) değişiklik yapamaz. Dolayısıyla yayınlanan makalenin içeriğinden (kaynakların ve alıntıların doğruluğundan, ileri sürülen görüşlerden ve telif hakkı olan çizelge, resim ve diğer görsellerden) yazar(lar) sorumludur. Ayrıca yayına kabul edilen makaleler için yazar(lar)a ve hakemlere ücret ödenmez.
6.Açık erişim politikası gereğince, dergi sayıları ve makaleler derginin web sayfasında (https://dergipark.org.tr/ijeces) yer alır ve makalelerin tam metinlerine pdf dosyası olarak erişilebilir.
Yazarlar bu dergide yayınlanan çalışmalarını, yayın öncesinde ve sonrasında, kişisel web sitelerinde veya kurumsal
arşivlerde, bu dergiye kütüphanecilik kurallarına uygun şekilde referans vererek yayınlayabilirler.
IJECES, Hasan Kalyoncu Üniversitesi Eğitim Fakültesi tarafından Güz ve Bahar dönemlerinde Şubat ve Eylül ayları olmak üzere yılda iki defa yayınlanan akademik bir dergidir ve hedef kitlesi araştırmacılar, eğitimciler, ebeveynler, erken çocukluk eğitimi uzmanlarıdır. Yayın dili Türkçe ve İngilizce olan dergimizde eğitim ile ilgili özgün araştırmalar, derlemeler, kitap kritikleri, editöre mektuplar ve çeviriler gibi çalışmalara yer verilir. Editörler Kurulunun kararı ile özel sayı yayımlanabilir.
Yazım Kuralları
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Genel Bilgiler
Makale içerisinde "Etik Önlemler" başlığı yer almalıdır. Bu önlemlere eğer araştırma doğası itibariyle etik kurul izni gerektirmese dahi yer verilmelidir. Ayrıca her araştırmada "Yayın Etiği" bölümü araştırma türünden bağımsız olarak bütün araştırmalarda yer almalıdır. Bu bölümde yer alacaklar, dergi şablonunda sunulmuştur.
A. Değerlendirme Öncesinde
1-Yayınlar yalnızca ön inceleme sürecinde geri çekilebilir.
2-Editör ön inceleme sırasında yayını red edebilir.
B. Değerlendirme Sürecinde
1-Hakem değerlendirmesine sunulmuş yayınlar geri çekilemez.
2-Hakem değerlendirmesine sunulan yayınlar hakem görüşleri doğrultusunda yayına kabul veya red edilebilir.
3-Hakemlerin en az birinin majör revizyon kararı vermesi durumunda;
a) Yazar düzeltme yapmayı seçebilir veya red edebilir.
b) Editör red kararı verebilir.
4-Hakemlerin minör revizyon kararı vermesi durumunda, yazar düzeltme yapmakla yükümlüdür, geri çekemez.
5-Hakemlerin en az ikisinin kabul veya minör düzeltme verdiği durumlarda, editör gerekçe göstermeksizin yayını red edemez.
C. Yayın Sürecinde
1-Yazarlar, kaynakça, mizan, iletişim bilgileri gibi bilgilerin düzenlenmesinde, son okuma yaparken işbirliği yapmakla yükümlüdür.
