Çocuk yetiştirmede ebeveynlerin büyük ebeveynlere yönelik tutumları: Bir ölçek geliştirme çalışması
Öz
Aile yapısındaki dönüşüm ve büyük ebeveynlerin çocuk yetiştirme sürecindeki artan rolü, ebeveynlerin büyük ebeveynlere yönelik tutumlarını değerlendirebilecek geçerli ve güvenilir ölçme araçlarına olan gereksinimi ortaya çıkarmıştır. Bu doğrultuda araştırmada Ebeveynlerin Büyük Ebeveynlere Yönelik Tutum Ölçeği (EBEYTÖ)’nün geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda 55 maddelik bir madde havuzu oluşturulmuştur. Ocak-Şubat 2025 tarihlerinde, ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla 298 anne babadan elde edilen verilerle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), 256 anne babadan elde edilen verilerle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. Analizler sonucunda 27 maddelik nihai ölçek elde edilmiştir. AFA bulguları, ölçeğin Gelişimsel Destek, Rehberlik ve Reddetme olmak üzere üç faktörlü bir yapıya sahip olduğunu ve toplam varyansın %55.59’unu açıkladığını göstermiştir. Model DFA ile doğrulanmıştır. Ölçeğin toplam Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı .926; alt faktörler için sırasıyla .907, .897 ve .850 olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, EBEYTÖ’nün ebeveynlerin çocuk yetiştirme sürecinde büyük ebeveynlere yönelik tutumlarını belirlemede geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu söylenebilir. Ölçeğin, büyük ebeveynlerin aktif rol aldığı çocuk yetiştirme sürecine ilişkin araştırmalara ve aile ortamının niteliğini artırmaya yönelik çalışmalara katkı sağlaması beklenmektedir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Kaynakça
- Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., & Wall, S. N. (2015). Patterns of attachment: A psychological study of the strange situation. Psychology Press.
- Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
- Ajzen, I. (2001). Nature and operation of attitudes. Annual Review of Psychology, 52, 27–58. Ajzen, I., & Fishbein, M. (1980). Understanding attitudes and predicting social behavior. Prentice-Hall.
- Albarracin, D., & Shavitt, S. (2018). Attitudes and attitude change. Annual Review of Psychology, 69(1), 299–327. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-122216-011911
- Altan, S., & Tarhan, S. (2018). Büyükanneden toruna: Yaşamboyu öğrenme sürecinde değer ve beceri aktarımı. Bartın Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 26–42. https://izlik.org/JA23EY93HD
- Anderson, L. R., Sheppard, P., & Monden, C. W. (2018). Grandparent effects on educational outcomes: A systematic review. Sociological Science, 5, 114–142. https://doi.org/10.15195/v5.a6
- Arpacı, F., & Bekar, A. (2013). Çocukların büyük ebeveynleri ile etkileşimlerine ilişkin görüşleri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (29), 11–29. https://izlik.org/JA49CB68NZ
- Arslan, A. (2022). Erken çocukluk döneminde çocuğun gelişiminin desteklenmesinde aile. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(4), 1676–1684. https://izlik.org/JA77WZ38JT
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Okul Öncesi Eğitim
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
3 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
17 Mart 2026
Kabul Tarihi
3 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 1