Gelişimsel Perspektiften Karşı Olgusal Düşünme

Sevinç Zeynep Kavruk; Kevser Tozduman Yaralı; Selvinaz Saçan

Gelişimsel Perspektiften Karşı Olgusal Düşünme

Öz

Karşı olgusal düşünme/akıl yürütme, bireyin bir durum farklı olsaydı ne olacağını hayal ederek dünya hakkında doğru olduğunu bildiği şeylere alternatif olasılıklar üretmesidir. Bu becerinin temelleri erken çocukluk döneminde atılmakla birlikte yaşam boyu kullanılır. Erken çocukluk döneminde karşı olgusal düşünme/akıl yürütme; nedensel ilişkileri anlama, bellek süreçleri, zihin teorisi, sembolik oyun, pişmanlık ve rahatlama gibi öz bilinçli duygularla yakından ilişkilidir. Karşı olgusal düşünmenin neticede ‘hayali müdahaleler’ olduğu düşünüldüğünde bu akıl yürütme şeklinin bilimsel süreç becerileri gibi nedensel sistemlere yönelik öğrenmeyi desteklediğini söylemek mümkündür. Bu düşünceyle karşı olgusal düşünme konusundaki literatür dikkate alınarak bu çalışmada karşı olgusal düşünmenin ne olduğu, çocuklar için neden önemli olduğu, diğer becerilerle ilişkisi ve gelişimsel süreci açıklanmaya çalışılmıştır. Bu açıdan çalışmanın farklı disiplinlerden araştırmacılara, karşı olgusal düşünmeye gelişimsel perspektiften bakma olanağı sağlayacağı ve bu konuda çalışmak isteyenlere rehber olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Amsel , E ., Robbins , M ., Fumarkin , T ., Janit , A ., Foulkes , S ., & Smalley , J. D (2003). The card not chosen: The development of judgments of regret in self and others. Unpublished manuscript. http://faculty.weber.edu/eamsel/Research/Papers/card%20not%20chosen.rtf.
Beck, S. R., Riggs, K. J., & Burns, P. (2011). Multiple developments in counterfactual thinking. Understanding counterfactuals, understanding causation, 110-122.
Beck, S. R., Robinson, E. J., Carroll, D. J., & Apperly, I. A. (2006). Children's thinking about counterfactuals and future hypotheticals as possibilities. Child Development, 77(2), 413-426. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2006.00879.x
Byrne, R. M. (2002). Mental models and counterfactual thoughts about what might have been. Trends in cognitive sciences, 6(10), 426-431. https://doi.org/10.1016/S1364-6613(02)01974-5
Caza, J. S., O'Brien, B. M., Cassidy, K. S., Ziani-Bey, H. A., & Atance, C. M. (2021). Tomorrow will be different: Children’s ability to incorporate an intervening event when thinking about the future. Developmental Psychology, 57(3), 376–385.
Epstude, K., & Roese, N. J. (2008). The functional theory of counterfactual thinking. Personality and social psychology review, 12(2), 168-192. https://doi.org/10.1177/1088868308316091
German, T. P. (1999). Children’s causal reasoning: Counterfactual thinking occurs for ‘‘negative” outcomes only. Developmental Science, 2, 442–447. https://doi.org/10.1111/1467-7687.00088
German, T. P., & Nichols, S. (2003). Children's counterfactual inferences about long and short causal chains. Developmental Science, 6(5), 514-523. https://doi.org/10.1111/1467-7687.00309

Guajardo, N. R., & Turley-Ames, K. J. (2004). Preschoolers’ generation of different types of counterfactual statements and theory of mind understanding. Cognitive Development, 19, 53–80. https://doi.org/10.1016/j.cogdev.2003.09.002
Guerini, R., FitzGibbon, L., & Coricelli, G. (2020). The role of agency in regret and relief in 3-to 10-year-old children. Journal of Economic Behavior & Organization, 179, 797-806.
Guttentag, R., & Ferrell, J. (2004). Reality compared with its alternatives: age differences in judgments of regret and relief. Developmental psychology, 40(5), 764. https://doi.org/10.1037/0012-1649.40.5.764
Harris, P. L., German, T., & Mills, P. (1996). Children's use of counterfactual thinking in causal reasoning. Cognition, 61(3), 233-259. https://doi.org/10.1016/S0010-0277(96)00715-9
Karakelle, S., & Ertuğrul, Z. (2012). Zihin Kuramı ile Çalışma Belleği, Dil Becerisi ve Yönetici İşlevler Arasındaki Bağlantılar Küçük (36-48 ay) ve Büyük (53-72 ay) Çocuklarda Farklılık Gösterebilir mi?. Turk Psikoloji Dergisi, 27(70).
Kazancı, O. (1989). Eğitimde eleştirici düşünme ve öğretimi. İstanbul: Kazancı Kitap.
Lee, Y., & Lim, J. (2020). Serial Dual Mediating Effects of Preschoolers' Executive Functions and Counterfactual Thinking on Relationship between Maternal Reflective Functioning and Preschoolers' Higher-order Thinking. Family and Environment Research, 58(2), 131-148.
Leslie, A. M. (1987). Pretense and representation: The origins of" theory of mind.". Psychological review, 94(4), 412.
Markman, K. D., Karadogan, F., Lindberg, M. J., & Zell, E. (2009). Counterfactual thinking: Function and dysfunction. In K. D. Markman, W. M. P. Klein, & J. A. Suhr (Eds.), Handbook of imagination and mental simulation (p. 175–193). Psychology Press.
McCormack, T., O’Connor, E., Cherry, J., Beck, S. R., & Feeney, A. (2019). Experiencing regret about a choice helps children learn to delay gratification. Journal of Experimental Child Psychology, 179, 162–175. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2018.11.005
Morris, M.N. and Moore, P.C. (2000) The lessons we (don’t) learn: counterfactual thinking and organizational accountability after a close call. Admin. Sci. Q. 45, 737–765. https://doi.org/10.2307/2667018
Nakamichi, Keito. "Young children’s counterfactual thinking: Triggered by the negative emotions of others." Journal of experimental child psychology 187 (2019): 104659. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2019.06.012
Nasco, S. A., & Marsh, K. L. (1999). Gaining Control through Counterfactual Thinking. Personality and Social Psychology Bulletin, 25(5), 557 569. https://doi.org/10.1177/0146167299025005002
Nyhout, A., & Ganea, P. A. (2019). The development of the counterfactual imagination. Child Development Perspectives, 13(4), 254-259.
Rafetseder, E., Cristi‐Vargas, R., & Perner, J. (2010). Counterfactual reasoning: Developing a sense of “nearest possible world”. Child development, 81(1), 376-389. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2009.01401.x
Rafetseder, E., & Perner, J. (2018). Belief and counterfactuality: A teleological theory of belief attribution. Zeitschrift für Psychologie, 226, 110–121. https://doi.org/10.1027/2151-2604/a000327
Rafetseder, E., Schwitalla, M., & Perner, J. (2013). Counterfactual reasoning: From childhood to adulthood. Journal of experimental child psychology, 114(3), 389-404. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2012.10.010
Riggs, K. J., Peterson, D. M., Robinson, E. J., & Mitchell, P. (1998). Are errors in false belief tasks symptomatic of a broader difficulty with counterfactuality?. Cognitive Development, 13(1), 73-90. https://doi.org/10.1016/S0885-2014(98)90021-1
Roese, N.J. (1994) The functional basis of counterfactual thinking. J. Pers. Soc. Psychol. 66, 805–818 25 https://doi.org/10.1037/0022-3514.66.5.805
Roese, N. (1999). Counterfactual thinking and decision making. Psychonomic bulletin & review, 6(4), 570-578. https://doi.org/10.3758/BF03212965
Roese, N., & Epstude, K. (2017). The Functional Theory of Counterfactual Thinking: New Evidence, New Challenges, New Insights. In Advances in Experimental Social Psychology (pp. 1-79). (Advances in Experimental Social Psychology; Vol. 56). Academic Press Inc.. https://doi.org/10.1016/bs.aesp.2017.02.001.
Rouvoli, L., Tsakali, V., & Kazanina, N. (2019). If they had been more transparent, the child would have discovered them more easily: How counterfactuals develop. Proceedings of the 43rd Boston University Conference on Language Development, ed. Megan M. Brown and Brady Dailey, 549-560. Somerville, MA: Cascadilla Press.
Santrock, J.W. (2021). Çocuk gelişimi. 13. Basımdan Çeviri. (Çev. Ed: A. Güre). Ankara: Nobel Yayıncılık. Sarah R. Beck, Kevin J. Riggs & Sarah L. Gorniak (2009) Relating developments in children's counterfactual thinking and executive functions, Thinking & Reasoning, 15:4, 337-354. https://doi.org/10.1080/13546780903135904
Sherman, S. J., & McCONNELL, A. R. (1996). The role of counterfactual thinking in reasoning. Applied Cognitive Psychology, 10(7), 113-124. https://doi.org/10.1002/(SICI)1099-0720(199611)10:7<113::AID-ACP433>3.0.CO;2-6
Smallman, R. & Roese, N.J. (2009). Counterfactual thinking facilitates behavioral intentions. Journal of Experimental Social Psychology, 45; 845–852. https://doi.org/10.1016/j.jesp.2009.03.002
Tillman, K., & Walker, C. M. (2019). Children's causal inferences about past vs. future events. In CogSci (pp. 2968-2974).
Ünal, G. (2014). The development of episodic cognition and mental time travel in Turkish preschoolers: What, where, and when.
Van Meer, J.P., Theunissen, N.C.M. (2009). Prospective Educational Applications of Mental Simulation: A Meta-review. Educ Psychol Rev 21, 93–112. https://doi.org/10.1007/s10648-009-9097-8
Van Reet, J., Pinkham, A. M., Lillard, A. S., & Byrne, R. M. (2007). The development of the counterfactual imagination. Behavioral and Brain Sciences, 30(5), 468.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Sevinç Zeynep Kavruk ^*
0000-0001-8611-492X
Türkiye

Kevser Tozduman Yaralı
0000-0002-7765-0461
Türkiye

Selvinaz Saçan
0000-0002-6894-4118
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2021

Gönderilme Tarihi

1 Temmuz 2021

Kabul Tarihi

1 Eylül 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 6 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA28KB28NW

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kavruk, S. Z., Tozduman Yaralı, K., & Saçan, S. (2021). Gelişimsel Perspektiften Karşı Olgusal Düşünme. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 6(2), 31-42. https://izlik.org/JA28KB28NW